Migraine en epilepsie: een Siamese tweeling

Inleiding

Diverse studies wijzen op de mogelijkheid van gemeenschappelijke genetische en pathofysiologische oorzaken van migraine en epilepsie. Zo zijn beide aandoeningen geassocieerd met mutaties in de genen SCN1A, CACNA1A en ATP1A2, en speelt een sterk verhoogde prikkelbaarheid van de neocortex bij beide aandoeningen een rol.(1) Nederlandse en Britse onderzoekers hebben de gemeenschappelijkheid van migraine en epilepsie verder onderbouwd door de mate van wederzijdse comorbiditeit te kwantificeren.(2)

In hun onderzoek combineerden zij de uitkomsten van 10 gepubliceerde studies naar de prevalentie van migraine als comorbiditeit bij mensen met epilepsie of, anderzijds, de prevalentie van epilepsie als comorbiditeit bij mensen met migraine. De studies omvatten gegevens van in totaal ruim 1,5 miljoen personen. Op grond van de uitkomsten van deze studies berekenden de auteurs een “lifetime”-prevalentie van migraine bij mensen met epilepsie van 1,7% tot 33,6%. Dit betekent dat onder mensen met epilepsie 52% meer migraine voorkomt dan onder mensen zonder epilepsie, stellen de auteurs (prevalence odds ratio [PR] 1,52; 95% BI 1,29-1,79). Voor de “lifetime”-prevalentie van epilepsie bij mensen met migraine kwamen zij uit op een percentage van 0,7% tot 2,3%. Dat komt overeen met 79% meer epilepsie onder mensen met dan zonder migraine (PR 1,79; 95% BI 1,43–2,25). 

Uiteenlopen

De auteurs merken op dat de berekende PRs voor migraine als comorbiditeit bij epilepsie en voor epilepsie als comorbiditeit bij migraine in de studies flink uiteenlopen. Een belangrijke oorzaak daarvan is de variatie in methodes om deelnemers voor de studies te rekruteren. Studies waarin het hebben van migraine of epilepsie werd vastgesteld door artsen, kwamen gemiddeld uit op een lagere PR dan studies waarin migraine of epilepsie was vastgesteld op basis van vragenlijsten of ICD/ICPC-codes. Zo bedroeg de gemiddelde PR voor migraine als comorbiditeit bij epilepsie 0,93 (0,61–1,41) indien artsen de aanwezigheid van de aandoeningen hadden vastgesteld, tegenover 1,76 (1,39–2,24) bij het gebruik van vragenlijsten en 1,52 (1,29–1,79) bij gebruik van ICD/ICPC-codes. Voor epilepsie als comorbiditeit bij migraine bedroegen deze cijfers respectievelijk 0,65 (0,31-1,36), 2,14 (1,55–2,97) en 1,79 (1,43–2,25). Over de statistische significantie van deze verschillen doen de auteurs geen mededeling.

Een tweede oorzaak voor de heterogeniteit in de uitkomsten was de wisselende (soms onduidelijke) mate waarin de uitkomsten in de diverse studies werden gecorrigeerd voor “confounders”, zoals leeftijd en sekse. Daarnaast is in de meeste studies die deelnemers hebben gerekruteerd op basis van vragenlijsten, niet aangegeven of hierbij criteria voor de aandoeningen zijn gehanteerd zoals geformuleerd door de International League Against Epilepsy (ILAE) en de International Headache Society (IHS).3,4

Bidirectionele comorbiditeit

De auteurs stellen dat deze cijfers suggereren dat er een bidirectionele comorbiditeit van epilepsie en migraine bestaat. Voor zorgverleners die zich bezighouden met mensen met migraine of epilepsie is dit belangrijk om te weten, onder andere bij het maken van keuzes ten aanzien van de farmacotherapie. Wel is er volgens de auteurs grote behoefte aan aanvullende studies van betere kwaliteit, waarin migraine en epilepsie worden vastgesteld door middel van gevalideerde, nauwkeurige meetinstrumenten en waarin gecorrigeerd wordt voor confounders.

Referenties

  1. Rogawki MA. Common pathophysiologic mechanisms in migraine and epilepsy. Arch Neurol. 2008; 65: 709–714.
  2. Keezer MR, Bauer PR, Ferrari MD, et al. The comorbid relationship between migraine and epilepsy: a systematic review and meta-analysis. Eur J Neurol 2015;22:1038-47.
  3. www.ilae.org/guidelines/definition-and-classification
  4. www.ihs-headache.org/binary_data/3245_ichd-3-cephalalgia-2018-issue-1.pdf
Editie Migraine maakt gebruik van functionele cookies om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van analytische cookies om de website te kunnen verbeteren. Meer informatie vindt u in onze cookieverklaring.