Helpt een 'low-carb' of 'no-carb' dieet bij migraine?

Vraag

De relatie tussen migraine en voeding is veelbesproken. Veel migrainepatiënten zijn ervan overtuigd dat bepaalde diëten, voedingsmiddelen of -bestanddelen een aanval kunnen uitlokken. Vrijwel steevast ontbreekt sluitend wetenschappelijk bewijs evenwel. Wat is er bekend over de invloed van een dieet met weinig of geen koolhydraten (low-carb of no-carb) op migraine?

Inleiding

De farmacologische preventieve behandeling van migraine leidt regelmatig tot teleurstellende resultaten. Bij ongeveer 50% van de patiënten kan een reductie met 50% van de aanvallen worden bereikt met de momenteel hiervoor beschikbare middelen. De werking per individu is onvoorspelbaar en bijwerkingen leiden regelmatig tot vervroegd stoppen.1 Alternatieve benaderingen, zoals dieetinterventies, hebben de afgelopen decennia steeds meer aandacht gekregen. Die wordt ondersteund door een mogelijke associatie tussen migraine, obesitas en metabole syndromen.2,3

Ketogeen dieet

De laatste jaren is de aandacht gevestigd op de mogelijk positieve invloed van een ketogeen dieet op migraine, naar aanleiding van publicaties van een Italiaanse onderzoeksgroep. Dit dieet, dat bestaat uit weinig koolhydraten en veel vetten, wordt soms toegepast bij kinderen met refractaire epilepsie.4 Het werkingsmechanisme is niet precies bekend. De hypothese is dat de ketonen die ontstaan bij de verbranding van vet, de ontlading van neuronen onderdrukken. In een studie bij 96 vrouwelijke migrainepatiënten kreeg de helft een ketogeen dieet met zeer weinig calorieën toegewezen en de andere helft een standaard dieet. De onderzoekers vonden een snellere afname van de aanvalsfrequentie in de groep met het ketogeen dieet.5 Gedacht wordt dat de ketonen de corticale exciteerbaarheid beïnvloeden en mogelijk ook een anti-inflammatoire werking hebben.6

Migraine en obesitas

De resultaten lijken veelbelovend, maar vormen nog een verre van sluitend wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van een low-carb dieet. Het is bekend dat de prevalentie en ernst van migraineaanvallen gerelateerd zijn aan obesitas.De inclusie van enkel patiënten met overgewicht in de studie van Di Lorenzo6 suggereert dat gewichtsverlies (waarvoor niet werd gecorrigeerd) op zichzelf een positieve uitwerking kan hebben op de ernst van de migraine. Een andere trial onder 83 migrainepatiënten (met en zonder obesitas) laat een significante afname zien van de aanvalsfrequentie en -ernst bij zowel een vetarm dieet als een normaal dieet. Welisaar had het vetarme dieet een nog groter effect dan het normale dieet.8 Een grote observationele studie onder ruim 3000 vrouwen met en zonder migraine vond geen duidelijk verschil in dieetpatronen (waaronder de verhoudingen van macronutriënten) tussen beide groepen. Vrouwen met migraine en een normaal gewicht hadden wel een kwalitatief slechtere intake (onder meer wat betreft inname fruit, groente, alcohol, vet en toegevoegde suikers) dan vrouwen zonder migraine.9

Conclusie

Een gezonde leefstijl met een gevarieerd dieet vermindert de ernst van migraine. Over het algemeen leidt calorierestrictie tot gewichtsverlies en daarmee tot een klinische verbetering van de migraine. Het is niet wetenschappelijk bewezen dat een specifiek dieetpatroon (laag in koolhydraten of juist in vetten) effectiever is dan een ander. Nader onderzoek zal een mogelijk additief effect van een koolhydraatarm dieet moeten aantonen. Tot op heden is er onvoldoende bewijs voor enig nut in de klinische praktijk bij migrainepatiënten.

Referenties

  1. Mulleners WM, Haan J, Dekker F, et al. Preventieve behandeling van migraine. Ned Tijdschr Geneeskunde. 2010;154:A1512.
  2. Rainero I, Limone P, Ferrero M, et al. Insulin sensitivity is impaired in patients with migraine. Cephalalgia. 2005;25(8):593-7.
  3. Chai NC, Scher AI, Moghekar A, et al. Obesity and headache: part I – a systematic review of the epidemiology of obesity and headache. Headache. 2014;54(2):219-34.
  4. Martin K, Jackson CF, Levy RG, et al. Ketogenic diet and other dietary treatments for epilepsy. Cochrane Database Syst Rev. 2016 Feb 9;2:CD001903.
  5. Di Lorenzo C, Coppola G, Sirianni G, et al. Migraine improvement during short lasting ketogenesis: a proof-of-concept study. Eur J Neurol. 2015;22(1):170-7.
  6. Di Lorenzo C, Coppola G, Bracaglia M, et al. Cortical functional correlates of responsiveness to short-lasting preventive intervention with ketogenic diet in migraine: a multimodal evoked potentials study. J Headache Pain. 2016;17:58.
  7. Verrotti A, Di Fonzo A, Penta L, et al. Obesity and headache/migraine: the importance of weight reduction through lifestyle modifications. Biomed Res Int. 2014;2014:420858.
  8. Ferrara LA, Pacioni D, Di Fronzo V, et al. Low-lipid diet reduces frequency and severity of acute migraine attacks. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2015;25(4):370-5.
  9. Evans EW, Lipton RB, Peterlin BL, et al. Dietary intake patterns and diet quality in a nationally representative sample of women with and without severe headache or migraine. Headache. 2015;55(4):550-61.

Klik op een link voor meer informatie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Vanwege wet- en regelgeving zijn veel artikelen exclusief voor artsen. Log in of schrijf u eenmalig gratis in om volledige toegang te krijgen.

Editie Migraine maakt gebruik van functionele cookies om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van analytische cookies om de website te kunnen verbeteren. Meer informatie vindt u in onze cookieverklaring.