Het begrijpen van informatie is essentieel in het proces van Samen beslissen, waarbij je als zorgverlener samen met je patiënt praat over welke behandeling het beste past. Patiënten moeten keuzes kunnen vertalen naar gedrag: Wanneer neem je aanvalsmedicatie en wanneer is er risico op medicatieovergebruik? Hoe evalueer je effect en bijwerkingen? Wanneer neem je weer contact op met je neuroloog?
Vanuit het project Samen-in-één, op initiatief van het Nivel en Pharos, is in 2025 de routekaart “Aan de slag met gezondheidsvaardigheden en Samen Beslissen in de huisartsenzorg” ontwikkeld (onderaan dit artikel staat de link). De routekaart vertrekt vanuit gezondheidsvaardigheden: het vermogen om informatie te vinden, begrijpen, beoordelen en toepassen in het dagelijks leven.
In dit artikel bespreekt Domino Determann relevante inzichten en hulpmiddelen vanuit de routekaart voor de medisch specialistische migrainezorg. Domino (arts n.p. en epidemioloog) houdt zich al jaren bezig met Samen Beslissen en uitkomstgerichte zorg, onder andere als vrijwillig belangenbehartiger bij Hoofdpijnnet. Momenteel werkt zij als Medical Head bij ConsultAssistent en als Senior Adviseur bij PIKE Consult.
Editie Migraine
Auteur
Domino DetermannArts n.p. en epidemioloog, Samen beslissen en uitkomstgerichte zorg als aandachtsgebied
Samen beslissen begint bij begrijpen: praktische handvatten voor de migrainezorg
Vandaag geplaatst,
09:00
Inleiding
Wat de routekaart vraagt van jou in het consult
De routekaart benadrukt dat een aanzienlijk deel van de mensen in Nederland beperkte gezondheidsvaardigheden heeft en dan vaker extra steun nodig heeft, zoals uitleg in begrijpelijke taal, de mogelijkheid tot fysieke communicatie en meer tijd om tot een passende keuze te komen.
Quote
Ongeveer 1 op de 3 Nederlanders heeft beperkte gezondheidsvaardigheden.
Praktisch helpt het om je consult “keuze-proof” te maken met drie routines:
- Herkennen: bekijk deze link met tips voor het signaleren van en communiceren met mensen met laaggeletterdheid of beperkte gezondheidsvaardigheden.
- Normaliseren en ontschamen: benoem dat medische informatie voor veel mensen lastig is; dat verlaagt drempels om vragen te stellen.
- Registeren: noteer ‘heeft moeite met…’ in het EPD, zo stel je ook gelijk collega’s op de hoogte.
Verschil met het 4-stappenmodel van Anne Stiggelbout
Het 4-stappenmodel (zoals eerder beschreven hier bij Editie Migraine) verdeelt het proces van Samen Beslissen in:
- aangeven dat er iets te kiezen valt;
- opties met voor- en nadelen bespreken (incl. niet behandelen);
- voorkeuren en zorgen verkennen;
- Samen beslissen of bewust uitstellen met follow-up.
Quote
Om ook goed Samen te beslissen met mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden wordt in de routekaart twee extra stappen benoemd voor in jouw spreekkamerpraktijk.
- Stap 0: Begrip diagnose checken. Gebruik de terugvraagmethode om te toetsen of jouw uitleg ook echt is geland. Gebruik bijvoorbeeld de zin: “Ik wil graag weten of ik het goed heb uitgelegd. Wat gaat u thuis vertellen?”. Deze methode kan natuurlijk ook worden toegepast op de uitleg over de behandeling.
- Stap 5: Besluit evalueren. Biedt ruimte om op een beslissing terug te komen of opnieuw in gesprek te gaan als omstandigheden veranderen.
Bron: Routekaart. Het onderzoek van Janneke Noordman et al. is hier te lezen.
Medicijnkaart in ontwikkeling vanuit Hoofdpijnnet
In datzelfde streven naar begrijpelijke informatie en betere keuzes ontwikkelt Hoofdpijnnet, met betrokkenheid van de VNHC (Vereniging Nederlandse Hoofdpijncentra), momenteel een medicijnkaart om medicamenteuze behandelopties overzichtelijk en vergelijkbaar te maken ter voorbereiding op of tijdens het consult. Die ontwikkeling is mede geïnspireerd door het vragenlijstonderzoek van Hoofdpijnnet naar Samen Beslissen bij de keuze voor een CGRP-remmer. In het rapport wordt benadrukt dat patiënten goede voorlichting (met voor- en nadelen) en duidelijkheid over keuzes en bijwerkingen zeer belangrijk vinden, en dat samen beslissen vooral goed werkt als patiënten zelf goed op de hoogte zijn. In een volgend artikel zal er specifiek aandacht zijn voor dit onderzoek en wat je ermee kunt in je dagelijkse migrainezorg.
Samen beslissen begint niet bij het aanbod van opties, maar bij het zeker weten dat je patiënt ze écht begrijpt. Wie investeert in begrijpelijke communicatie, legt de basis voor betere keuzes én betere uitkomsten in de migrainezorg.
Link
Dossier Samen beslissen
Bij 'Samen beslissen' zoeken zorgverlener en patiënt samen naar de behandeling of zorg die het beste bij de patiënt past. In dit dossier, dat regelmatig wordt geüpdatet, staan praktische handvatten, tools en ervaringen centraal om Samen beslissen te optimaliseren zonder er te veel tijd aan kwijt te zijn.
