Editie Migraine

De eerste stelling zorgde al snel voor verdeeldheid. Gijs Tazelaar (neuroloog, Máxima MC), die de stelling verdedigde, zei: “De grens tussen episodische en chronische migraine is ooit arbitrair gelegd, maar dat betekent niet dat er geen biologische verschillen bestaan.” Hij wees op het feit dat jaarlijks ongeveer 2,5% van de patiënten transformeert van episodische naar chronische migraine, terwijl terugvallen naar episodische migraine veel minder vaak voorkomen.¹ Volgens hem duidt dat op een onderliggend veranderend biologisch proces. “Daarnaast spelen processen als centrale sensitisatie en allodynie, evenals comorbiditeiten zoals angst, depressie en slaapstoornissen, een rol bij de ontwikkeling van chronische migraine”, zei hij.² Hille Koppen (neuroloog, Amphia Ziekenhuis) voegde toe dat de indeling volgens de huidige ICHD-criteria een heterogene groep patiënten omvat, waarbij biologische verschillen zichtbaar worden.³

Aan de andere kant benadrukten Rachel Zwartbol (neuroloog, Isala) en Emile Couturier (neuroloog, Neurologie Centrum Amsterdam) juist dat migraine een continuüm is en dat episodische en chronische migraine feitelijk dezelfde pathofysiologie delen. Ze stelden dat er geen duidelijke biomarkers zijn die de twee vormen onderscheiden en dat externe factoren zoals medicatieovergebruik, slaapstoornissen en stemmingsklachten een grote rol spelen bij chronificatie. Zwartbol: “Vanuit dit perspectief is het onderscheid eerder praktisch en semantisch dan biologisch.”

Het debat werd levendig toen het ging over behandelverschillen. OnabotulinetoxineA is werkzaam bij chronische migraine, maar niet bij episodische migraine, wat Tazelaar en Koppen als een aanwijzing zagen voor biologische verschillen. Couturier wees echter op de CGRP-remmers, die zowel bij episodische als chronische migraine werkzaam zijn, en vroeg zich af in hoeverre dit het idee van een biologisch onderscheid weer ondermijnt.

In het tweede deel van het debat verschoof het gesprek naar de praktische en communicatieve waarde van de terminologie episodische en chronische migraine. Volgens Zwartbol heeft deze indeling voor artsen weinig meerwaarde. “Migraine is een spectrumziekte waarbij het voor ons als dokter belangrijk is om breed te kijken, daarvoor hebben wij geen onderscheid in episodische en chronische migraine nodig. We passen de behandeling aan op de ziektelast en klachten van de patiënt, niet op het aantal dagen per maand dat een patiënt migraine heeft. Voor patiënten kan het label ‘chronische migraine’ wél belangrijk zijn. Het kan erkenning geven van de ziektelast en toegang tot bepaalde behandelopties”, legde Zwartbol uit.

Tazelaar was het daar niet mee eens en benadrukte juist dat het onderscheid óók voor artsen betekenis heeft. Volgens hem helpt het onderscheid tussen episodische en chronische migraine artsen juist om risicofactoren te herkennen die leiden tot chronische migraine en die kennis in te zetten in de spreekkamer. “Juist voor de patiënt met episodische migraine voordat deze transformeert naar chronische migraine. En ik denk dat dit onderscheid belangrijk is bij het kiezen van de beste behandelstrategie. Bij iemand met chronische migraine zal ik mogelijk sneller naar effectievere therapieën grijpen, zoals onabotulinetoxineA of CGRP-remmers.” Koppen voegde toe: “Ik zou de stelling daarom willen omdraaien: het onderscheid tussen episodische of chronische migraine is juist van belang voor de dokter en minder voor de patiënt. Wij moeten het onderscheid maken en daar ons behandelplan op aanpassen.”

De conclusie van het debat was: migraine blijft een spectrumaandoening. De indeling is arbitrair, maar tegelijkertijd essentieel. Die biedt erkenning van ziektelast, helpt richting patiënten én ondersteunt artsen bij het kiezen van de juiste behandeling. Hoewel veel nog onbekend is – zoals de precieze mechanismen die migraine laten transformeren – was de consensus dat episodische en chronische migraine zowel kunstmatige labels zijn als klinisch relevante concepten. Het onderscheid is misschien niet puur biologisch, maar wel meer dan alleen semantiek.

• Screen alle migrainepatiënten op risicofactoren voor chronificatie (medicatieovergebruik, slaapstoornissen, stemmingsstoornissen, comorbiditeiten);
• Waarschuw patiënten voor medicatieovergebruik en monitor actief;
• Gebruik het label CM bewust, het geeft patiënten erkenning en helpt richting een passende behandeling.

1. Lipton R, et al. Tracing transformation: chronic migraine classification, progression, and epidemiology. Neurology 2009;72(5 Suppl):S3-7.
2. Lipton R, et al. Risk factors for migraine disease progression: a narrative review for a patient-centered approach. J Neurol 2023;270:5692-5710.
3. Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS) The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. Cephalalgia 2018;38:1-211.