De huisarts heeft een belangrijke rol in het tijdig herkennen van patiënten die baat hebben bij verwijzing naar een hoofdpijnspecialist of neuroloog. Het is daarbij erg zinvol eerst de behandelopties uit de NHG-standaard hoofdpijn volledig te doorlopen. Wanneer deze behandelingen onvoldoende effect hebben, of wanneer het behandelproces stagneert, kan verwijzing naar de tweede lijn een passende vervolgstap zijn. Een patiënt kan bijvoorbeeld doorverwezen worden indien:

• Er twijfel is over de diagnose, vooral bij a-typische klachten en alarmsignalen.
• Er een plotselinge verandering optreedt in hoofdpijnpatroon of een sterke toename van ernst of frequentie (zonder medicatieovergebruik).
• Er sprake is van therapieresistente migraine, waarbij zowel aanvals- als preventieve behandeling volgens NHG-standaard onvoldoende effect heeft.
• Medicatieovergebruik aanwezig is, welke in de eerste lijn niet doorbroken kan worden.

Bij doorverwijzing naar de tweede lijn is het belangrijk dat patiënten goed geïnformeerd zijn over wat zij kunnen verwachten van specialistische zorg. De specialistische zorg voor hoofdpijn kan worden geleverd door een neuroloog, verpleegkundig specialist of physician assistant, eventueel ondersteund door een hoofdpijnverpleegkundige. Het is belangrijk om patiënten te laten weten dat terugverwijzing naar de eerste lijn gebruikelijk is zodra de behandeling effectief en goed ingesteld is. Niet iedere patiënt heeft langdurige tweedelijnszorg nodig; de behandeling kan vervolgens in de eerste lijn worden gecontinueerd met adviezen vanuit de tweedelijn. Door het verwijsbeleid vooraf te bespreken, begrijpen patiënten beter het doel van de verwijzing en welke stappen zij zelf kunnen nemen. Dit voorkomt teleurstelling en versterkt de samenwerking tussen eerste en tweede lijn.

De Vereniging van Nederlandse Hoofdpijn Centra (VNHC) bestaat momenteel uit ongeveer 50 hoofdpijncentra verdeeld over het hele land. In deze hoofdpijncentra zijn neurologen werkzaam met speciaal aandachtsgebied hoofdpijn.

Naast het feit dat deze neurologen belangstelling hebben voor de behandeling van hoofdpijn, hebben ze bovendien in hun ziekenhuis veelal een dusdanige multidisciplinaire zorgstructuur, dat zij het predicaat ‘hoofdpijncentrum’ mogen voeren.

Klik hier om de website van de VNHC te bezoeken.

Dit drieluik heeft praktische handvatten geboden voor het versterken van hoofdpijnzorg in de huisartsenpraktijk: van diagnostiek en behandeling, via het managen van patiëntverwachtingen, tot tijdige en effectieve doorverwijzing. De huisartsenpraktijk speelt een centrale rol in het vroegtijdig herkennen, begeleiden en waar nodig verwijzen van patiënten met hoofdpijn. Wanneer zorgverleners elkaar goed informeren, kennis delen en samenwerken, kan de kwaliteit van zorg worden verbeterd en krijgen patiënten de behandeling die zij nodig hebben op het juiste moment. Zo maken we een concreet verschil voor mensen met migraine en andere vormen van hoofdpijn.